افت تحصیلی در اثر مشغول شدن روح، فکر و قوه خیال دانشجو به... و عدم توجه کافی به مطالب استاد یا مطالب کتاب در زمان مطالعه و...


در وضعیت کنونی و با توجه به واقعیات موجود در بسیاری از دانشگاهها مبنی بر عدم رعایت ارزشها و شئونات اسلامی و برخی مشکلات و ناهنجاری‏های ناشی از آن که به هیچ وجه شایسته و زیبنده جو مقدس و محیط علمی دانشگاه نمی‏باشد، اختلاط پسر ودختر در دانشگاهها مضرات و آفتهایی را به دنبال دارد.. والا صرف وجود دو جنس در کلاس حرام نیست به شرط آنکه دقیقا هنجارهای شرعی رعایت گردد.

   

    الف) بررسی آفات و معایب: قبل از پرداختن به این بخش ذکر این نکته لازم است که معایبی که در ذیل می‏آید مبتنی بر پیش فرضهایی می‏باشد از قبیل عدم تثبیت کامل این ارزش‏های اسلامی، و عدم نظارت و کنترل و هدایت صحیح از سوی مسؤلان دانشگاه و...

    مهم‏ترین آثار اختلاط عبارتند از:

1- بوجود آمدن برخی انحرافات جنسی، اخلاقی و اجتماعی در اثر عدم رعایت شئونات اسلامی از قبیل حجاب کامل و...

2- افت تحصیلی در اثر مشغول شدن روح، فکر و قوه خیال دانشجو به... و عدم توجه کافی به مطالب استاد یا مطالب کتاب در زمان مطالعه و...

3- اضطراب و نگرانی ناشی از انگیزش شهوانی و دشواری ارضای صحیح و مشروع.

    ب) بررسی فواید: این بخش نیز مبتنی بر یک پیش فرض می‏باشد و آن این که در صورتی که معایب فوق در اختلاط دانشجویان پسر و دختر وجود نداشته باشد یا در حدی که قابل توجه نباشد والا دیگر این فواید در مقابل مشکلات فوققابل اعتنا نبوده و مسأله مهمتر چشم پوشی از این فواید و حل مشکلات و آفتهای ناشی از آن می‏باشد. در هر صورت مهمترین فوایدی که قابل تصور می‏باشد عبارتند از:

    1- فواید اقتصادی از قبیل: صرفه جویی در هزینه‏ها و بودجه‏ها، وقت استاد، فضاهای آموزشی و امکانات دانشگاه و...

    2- تمرین تقوا، عفت و پاکدامنی و قرار گرفتن در معرکه کار زار و جهاد جدی با نفس اماره.   

ج) بررسی وظایف راهکارهای مقابله با مشکلات ناشی از اختلاط پسر و دختر در دانشگاه: به طور مختصر می‏توان وظایف و راه کارهای مقابله با اینناهنجاریها را به دو دسته تقسیم کرد:

    1- وظایف و راه کارهای فردی: دانشجو باید در درجه نخست ارزش‏ها و معارف و احکام اسلامی را به صورت دقیق شناخته و در خود نهادینه سازد رهبر معظم انقلاب در این خصوصی می‏فرمایند: (آن چه برای دانشجوها در دانشگاهها مهم است رشد ایمان مذهبی و اندیشه اسلامی در ذهن‏ها و دل‏های آنان است و مسأله رشد و روحیه تعبد در آنان تعبد با استدلال عقلی و گرایش به مسائل عقلائی با اعتقاد به علم و فعالیت‏های علمی و دانشگاهی و دانشجویی هیچ منافاتی ندارد و حقیقتا برای نظام جمهوری اسلامی و ملت ایران مایه افتخار است که درایام‏البیض ماه رجب در مسجد دانشگاه تهران دانشجوها اعتکاف بکنند این خیلی چیز مهمی است) رسالت دانشجوی مسلمان رهنمودهای مقام معظم رهبری در دیدار با تشکل‏های دانشجویی و در درجه دوم پای‏بندی در عمل به ارزش‏ها و احکام الهی و سایر وظایف عبادی و از دیگر اموردی که می‏تواند در این زمینه مؤثر باشد پیوند دانشجویان با مراکز مذهبی بالاخص علماء دینی می‏باشد.

    2- وظایف و راه کارهای اجتماعی: اگر دانشجویان دغدغه صیانت از خود را داشته باشند نمی‏توانند نسبت به محیط و اطرافیان خود بی تفاوت باشند زیرا نقش محیط غیر قابل انکار می‏باشد لذا دانشجویان باید نسبت به تهذیب محیط خود اهمیت داده و سعی در ترویج و گسترش ارزشهای الهی در محیط دانشگاه خصوصا در جامعه عموما داشته باشند و به فریضه امر به معروف و نهی از منکر به زیباترین و مناسب‏ترین روشها عمل نمایند و با اجرای برنامه‏های فرهنگی و تفریحی مفید و سالم و سازنده از طریق مراکز موجود در دانشگاهها و جذب سایر دانشجویان اخلاق و رفتار مطابق با ارزشهای اسلامی در برخورد با جنس مخالف و رعایت حدود و موازین شرعی و.. فلسفه احکام اسلامی آفات و مشکلات فردی و اجتماعی رعایت نکردن موازین شرعی و... را به صورت گسترده نهادینه سازند و خدای ناکرده اگر بعضی موارد یافتشد که دست به برخی اقدامات ناشایست می‏زنند از طرق راه کارهای قانونی مراجعه به مسؤلین دانشگاه و تهیه طومار و... اقدام نمایند.

 

آیا نمی توان بدون چادر نیز حجاب داشت؟

 اصل حجاب برای چیست‌؟ برای این است که زیباییهای زن یا دختر از دید جنس مخالف مخفی بماند تا در طرف مقابل جذبه‌ای ایجاد نشود که خدای نکرده او را به گناه مبتلا کند حالا هر نوع حجابی که کاملتر باشد مطلوبتر است و چادر کاملترین حجاب است‌. اما این که چرا در شهرهای بزرگ و یا دانشگاهها چادر الزامی نیست‌، باید گفت‌: مسأله مسألة الزام و غیر الزام نیست بلکه مسألة استدلال و منطق است‌. اگر ما حجاب کاملتر را به نفع حفظ ناموس جامعه اسلامی می‌دانیم‌، عملکرد دیگران برای ما الگوی عملی نباید قرار گیرد.

الگوی ما حضرت زهرا (س) است و ما باید بنگریم که حجاب و ارتباط ایشان با نامحرمان در چه حدی بود. حال از نظر سیاسی چادر را ترجیح می‌دهیم ; چون دشمن روی این نوع حجاب حساس است و از ناحیة آن ضربه می‌خورد. امام راحل فرموده‌اند: هر جا دشمن مخالفت کرد، بدانید از آن ناحیه ضربه خورده است‌. این دشمن است که می‌خواهد مرحله به مرحله حجاب را از ما بگیرد. اول چادر را کنار می‌زند. بعد مدل مانتوها را تبدیل به مدلهای تنگتر و مدلهایی که در آن حجاب کمتری رعایت شده می‌کند و خلاصه قدم به قدم می‌خواهند مسأله حجاب را بردارند; چرا که اگر جوانان کشوری را بتوانند به فساد بکشانند، در واقع توانسته‌اند نیروی عظیمی که خیلی کار آمد هستند و امید آینده مملکت می‌باشند را در لجن فساد گرفتار کند و وقتی آنها سرگرم عیش و خوش‌گذرانی شدند، دیگر ارادة قوی و مبارزه در مقابله با دشمن را ندارند و آن می‌شود که در برخی بلاد اسلامی مشهود است‌.

 

 

اما در مورد مشکل بدحجابی باید گفت که این معضل در دانشگاه‏ها، متأثر از وجود آن در جامعه بوده و حل آن نیز ارتباط تنگاتنگی با حل آن در جامعه دارد. ابتدا لازم است ریشه‏ها و عوامل آن را در جامعه مورد شناسایی قرار داد و با توجه به آنها اقدامات اساسی و حسابشده انجام داد. بر این اساس عوامل بدحجابی در جامعه به دو دسته تقسیم می‏شود:

    الف) عوامل درونی: منظور از عوامل درونی، مجموعه مؤلّفه‏هایی است که به وجود آوردن این پدیده دخالت داشته و ناشی از عملکرد افراد یک جامعه و سیستم سیاسی، اجتماعی و فرهنگی حاکم بر آن است. مهم‏ترین آنها عبارت است از:

    1. از نظر انسان‏شناختی و روان‏شناختی انسان موجودی است که دارای قدرت اختیار می‏باشد، یعنی، هم توانایی انتخاب راه درست و طی کردن مراتب کمال انسانی را دارد و هم توانایی پیروی از امیال و هواهای نفسانی و طی کردن مدارج انحطاط و سقوط را. قرآن می‏فرماید:  انا هدیناه السبیل اما شاکرا و اما کفورا  ، (انسان، آیه 3). بر این اساس در جامعه‏ای مانند جامعه اسلامی ما ـ که بسیاری از احکام، ارزش‏ها و معارف اسلامی برای اداره جامعه تبیین شده و جای هیچگونه عذر و بهانه‏ای نیست ـ بعضی از احکام الهی (مانند حجاب) از سوی برخی افراد نادیده گرفته می‏شود، به این اصل و عنصر روان‏شناختی باز می‏گردد. به عبارت دیگر یکی از مهم‏ترین عوامل بدحجابی در جامعه، پیروی از هواهای نفسانی است که خود ناشی از ضعف ایمان و تقوا،تزلزل شخصیت است و... می‏باشد و در مظاهری از قبیل تجمل‏گرایی، خودنمایی در مقابل بیگانگان و... نمود پیدا می‏کند. یکی از راه‏های اصلاح جامعه از این معضل، مقابله با عوامل روان‏شناختی آن و تقویت ایمان و تقوای افراد جامعه و تقویت انگیزه، عزم و اراده آنان در اجرایاحکام الهی و موازین و مقررات اسلامی در سطح جامعه می‏باشد. قرآن کریم می‏فرماید:   انّ الله لا یغیّر ما بقومٍ حتی یغیّروا ما بأنفسهم...      خداوند سرنوشت هیچ قومی را تغییرنمی‏دهد، مگر آن که آنان آنچه را در خودشان است تغییر دهند  (رعد، آیه 11).

    2. ریشه‏های تاریخی این مسأله که به اقدامات رژیم پهلوی برای گسترش فرهنگ برهنگی، بی‏بند و باری و کشف حجاب بر می‏گردد، که توانست بخشی از جامعه ما را دچار این انحراف کند و بی‏حجابی را در خانواده‏ها به صورت یک هنجار و ارزش درآورد. روند گسترشاین معضل، هر چند با وقوع انقلاب اسلامی و فضای ناشی از دوران دفاع مقدس، تا حد زیادی کنترل شد؛ ولی به دلایل متعددی، رگه‏ها و ریشه‏های خود را همچنان حفظ نمود و بعد از تغییر محیط ارزشی جامعه و فاصله گرفتن از فضای معنوی حاصل از انقلاب و دفاع مقدس، دوبارهمجال ظهور و بروز پیدا کرد.

    3. کوتاهی و بی‏توجهی برخی از مسؤولان فرهنگی کشور در تثبیت ارزش‏ها و احکام اسلامی و تعمیق بخشیدن به آن، از وسایل دیگر گسترش بدحجابی است.

    گفتنی است که به علت وجود مشکلات ناشی از تثبیت انقلاب اسلامی، جنگ تحمیلی، فشارهای خارجی محاصره‏های گوناگون اقتصادی، سیاسی و... باعث شد که بیشترین وقت و انرژی مسؤولان و دستگاه‏های دولتی به این امور صرف شود و توجه چندانی به مسائلفرهنگی جامعه و اجرای راه‏کارها و برنامه‏هایی در جهت تثبیت و تعمیق ارزش‏ها و احکام اسلامی مبذول نگردد.

    4. بعضی از اقدامات انجام گرفته بعد از سال 1368 (از قبیل سیاست‏های پولی و ارزی و...) که به منظور تسریع در روند توسعه و رشد اقتصادی، صنعت و... انجام گرفت، ناخواسته موجب تغییر ارزش‏های جامعه، به سوی هنجارهای مادی، مدرک‏گرایی، تجمل پرستی و...گردید.

    5. عملکرد منفی و نامطلوب برخی از دستگاه‏های فرهنگی (از جمله وزارت ارشاد و مطبوعات وابسته در سال‏های اخیر) و میدان دادن به افراد و عناصری که هیچ اعتقادی به نظام اسلامی ندارند و با استفاد از تسهیلات مادی و معنوی وزارت ارشاد و فضای باز و بدون نظارتجامعه، موجبات نشر و ترویج فرهنگ فاسد منحط دوران پهلوی و ارزشهای حاکم بر جوامع غرب را فراهم و اوضاع فرهنگی کشور را به شدت مسموم و آلوده نمودند به گونه‏ای که مقام معظم رهبری هشدارهای شدید به مسئولین فرهنگی داده، نارضایتی خود را از عملکرد وزارتارشاد اعلام نمودند که در نهایت منجر به استعفای وزیر ارشاد گردید.

    6. برخی از افراط و تفریطهایی که در سالهای اولیه انقلاب و بعد از آن در مبارزه با بی حجابی و بد حجابی شد از قبیل استفاده روشهای خشونت‏آمیز و فیزیکی و... باعث بوجود آمدن تنفر و انزجار و بدبینی به این حکم الهی گردید.

    7. اجرا نشدن فریضه مهم امر به معروف و نهی از منکر یا نظارت ملی به صورت فراگیر و گسترده و نظام‏مند از طرف آحاد جامعه، که در روایات متعدد ضامن حفظ و سلامت جامعه از فساد، نا امنی و... شمرده شده است.

    ب) عوامل بیرونی: مهمترین عامل بیرونی تهاجم فرهنگی گسترده و همه جانبه غرب به ارزش‏های اسلامی و ملّی ما، برای بی هویت نمودن نسل جوان، تضعیف باورهای عقیدتی در مردم و در نهایت شکست نظام اسلامی در ایران با استفاده از پیشرفته‏ترین وسایل تکنولوژی ـاعم از نرم‏افزاری و سخت‏افزاری، عناصر وابسته داخل در عرصه‏های فرهنگی و اقتصادی و... در جهت حاکم نمودن فرهنگ و ارزش‏ها و مظاهر تمدن غرب.

    مجموعه عوامل فوق سبب گردیده که متأسفانه علیرغم گذشت بیش ازسه دهه از انقلاب اسلامی، معضل بد حجابی در جامعه اسلامی ما وجود داشته باشد. اما در مورد راه‏های برخورد و مقابله با این پدیده زشت دو راهکار قابل پیش‏بینی می‏باشد:

    1. راهکارهای فیزیکی و برخورد از موضع قدرت با متخلفین البته این برخورد باید حساب شده و هنجارمند باشد.

    2. کار بنیادی فرهنگی. مسلما برخورد با این پدیده به صورت فیزیکی و از طریق دستگاههای دولتی، بسیار دشوار و تا حدّی ناممکن است. زیرا اگر ما در مسئله لباس و پوشش اسلامی صرفا بخواهیم از طریق زور وارد شویم، استدلال و منطق نداشته باشیم و نتوانیم حقانیت ولزوم پوشش اسلامی، آثار مثبت و فواید و برکات اجرای این فریضه الهی در ابعاد مختلف زندگی شخصی و اجتماعی افراد و فلسفه حجاب و... را با کار فرهنگی مستمر عمیق و ریشه‏ای با استفاده از دستگاههای فرهنگی و رسانه‏های جمعی و مطبوعات و... به زیباترین و بهترین صورت، ارائه دلیل و برهان، ثابت کنیم، متأسفانه باید منتظر رواج و گسترش بدحجابی و رواج ارزشهای غربی به صورت گسترده در جامعه اسلامیمان باشیم. عامل مهم دیگری که می‏تواند ما را در مقابله با این معضل اجتماعی یاری نماید اهتمام جدی جامعه و دانشجویان به انجامفریضه امر به معروف و نهی از منکر است. بدیهی است اگر جامعه در این زمینه به صورت جدی وارد عمل شود و این فریضه الهی را منطبق با شرایط و مراتبی که در شرع مقدس معین گردیده، عملی سازد دستگاه‏های فرهنگی و مراکز موجود در دانشگاه‏ها نیز بهتر می‏توانند در حل این معضل اجتماعی اقدام نمایند و ضمن تشویق و ترغیب دانشجویان به انجام شؤونات اسلامی، راه‏کارها و اقدامات بنیادی فرهنگی را در جهت گسترش ارزش‏های اسلامی در بین دانشجویان فراهم سازند. به امید روزی که با همکاری مسؤولین و دانشجویان شاهد محیطی سرشار از پاکیو صفا و اهتمام جدی به رعایت ارزش‏های اسلامی در دانشگاه‏ها باشیم، ان‏شاءالله.

 

فتوای برخی از مراجع در باب اختلاط دختران و پسران در دانشگاه ها

استاد حوزه دانشگاه خاطرنشان کرد: متاسفانه این اختلاط‌ها و رقابت‌های ناسالم حتی ازدواج جوانان دانشجو را دچار مشکل کرده و این خود آرایی‌ها و فتنه‌های اخلاقی آسیب‌های جدی را به برخی خانواده‌ها وارد ساخته است….
امام جمعه ورامین گفت: به دنبال به ‌وجود آمدن معضلات اختلاط دانشجویان از ۱۱ مرجع تقلید جهان تشیع از جمله مقام معظم رهبری استفتاء شد که در ارتباط با اختلاط دختران و پسران در مراکز آموزشی کشور و وظیفه مسئولان فتاوای صادر کردند.


حجت‌الاسلام والمسلمین سیدمحسن محمودی که به دلیل به‌وجود آمدن معضلات اجتماعی به دلیل اختلاط دختران و پسران در مراکز آموزشی نظرات علما و مراجع عظام تقلید را در این ارتباط جمع آوری کرده در این ارتباط در گفت‌و‌گو بافارس گفت: امروز یکی از معضلات جدی در مراکز آموزشی در سطوح عالی اختلاط بی‌حساب و کتاب دختران و پسران است که جای بسی تعجب است که در نظام تعلیم و تربیت، در مقاطع ابتدایی و راهنمایی و دبیرستان پسران و دختران جداگانه تحصیل می‌کنند و در مقطع دانشگاه و در اوج غریزه آنها را به‌صورت مختلط می‌بینیم و این امر با کدام منطق دینی و عقلانی پذیرفتنی است.

کارشناس مسایل مذهبی و اخلاقی در ادامه افزود: من در این مدت حضور در دانشگاه‌ها موارد متعددی را سراغ دارم که دانشجویان متعهد به‌خاطر مزاحمت‌های اخلاقی مجبور به ترک تحصیل شده و یا احیانا گرفتار معضلات اخلاقی شدند و مواردی را سراغ دارم که برخی دانشجویان خوش استعداد و درس‌خوان به‌دلیل گرفتار آمدن در دام افراد بد اخلاق دچار مشکلات روحی شده و صدمات جبران ناپذیر خورده‌اند، واقعا آیا مسئولان دانشگاه‌ها از خود سئوال نمی‌کنند که مسئول این لطمات روحی و اخلاقی کیست.

استاد حوزه دانشگاه خاطرنشان کرد: متاسفانه این اختلاط‌ها و رقابت‌های ناسالم حتی ازدواج جوانان دانشجو را دچار مشکل کرده و این خود آرایی‌ها و فتنه‌های اخلاقی آسیب‌های جدی را به برخی خانواده‌ها وارد ساخته است.


 اشاره به روایتی از پیامبر(ص) که فرمودند «بین مردان و زنان فاصله و جدایی بیندازید، زیرا هنگامی که آنان رودروی یکدیگر قرار گرفتند و با هم رفت و آمد داشتند جامعه به دردی مبتلا می‌شود که درمان نخواهد داشت»، افزود: اگر مسئولان نظام اسلامی برای این معضل فکری نکنند باید منتظر تحقق وعده این روایت شریفه باشند اگر چه برخی از معضلات مثل ناراحتی‌های روحی و روانی، سقط جنین‌ها و کثرت طلاق‌ها یکی از مصادیق این روایت شریفه می‌باشد.

فقها و مراجع عظام تقلید حضرات آیات سیدعلی خامنه‌ای، جعفر سبحانی، سیدعلی حسینی سیستانی، لطف‌الله صافی گلپایگانی، سیدعلی علوی گرگانی، سید یوسف مدنی تبریزی، حسین مظاهری، ناصر مکارم شیرازی و حسین نوری همدانی به این استفتاء پاسخ داده‌اند.

وی افزود:موضوع استفتا این بود که «اختلاط دختران و پسران در برخی مراکز آموزشی مانند دانشگاه‌ها و عدم نظارت جدی بر این مراکز، ضمن ایجاد زمینه‌های گناه و خودآرایی، موجب رکود علمی و ایجاد رقابت‌های ناسالم و حرکات غیر اخلاقی شده، به طوری که بسیاری از خانواده‌ها و دانشجویان از وضعیت موجود رنج می‌برند.

آیا شرعا این اختلاط جایز است، وظیفه مسئولان آموزش عالی کشور و متولیان این مراکز چیست» و یازده مرجع تقلید در پاسخ به سئوال ذکر شده چنین مرقوم فرموده‌اند:

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای:هر کس باید بر طبق مقررات به وظایف شرعی و قانونی خود، از جمله امر به معروف و نهی از منکر اقدام کند.

آیت الله بهجت (ره): واضح است که باید از اختلاط پیش‌گیری کنند.

حضرت آیت الله صافی گلپایگانی: واضح است که اختلاط مذکور حرام است و علاوه بر آن مفاسد و تبعات سوء بسیار بر آن مترتب است و متاسفانه در اثر بی توجهی مسئولان روز به روز دامنه آن گسترده‌تر می‌شود؛ البته جدا کردن کلاس‌های دختران و پسران کار لازمی است، چون معلوم است که اختلاط بین نامحرم مفسده زیاد دارد، به‌طور کلی ورود زن بدون رعایت موازین اسلامی در صحنه اجتماع و دوشادوش مردان در همه امور شرکت کردن، مفاسد بسیار دارد که مجال شرحش نیست و بلکه از کثرت وضوح نیاز به شرح ندارد گذشته از اینکه به موازات آن، لطمه‌های فراوان به خانواده و تربیت اطفال و امور منزل وارد می‌شود.

خداوند متعال جامعه مسلمانان را از فتنه‌ها و مفاسدی که بیشترش در اثر غرب‌گرایی و تقلید از کفار و اعمال و رفتار آنها حفظ فرماید و عفاف و حجاب و شخصیت ارزشمند اسلامی بانوان مسلمان را در حصن حصین ایمان و تعهد خودشان از هر گزند و خطری مصون بدارد و مردها را نیز در اظهار غیرت، شجاعت و صراحت عطا فرماید و بر دانشجویان متعهد مسلمان است که مثل سایر مطالب که موکدا از اولیای دانشگاه می‌خواهند مراعات تعالیم و ظواهر اسلامی را بخواهند که هم دانشجویان در معرض محرمات قرار نگیرند و هم دانشگاه از یک جریان‌های ضد ارزشی و مفاسد مصون بماند.

آیت‌الله مکارم شیرازی: در مواردی که امکان جداسازی هست باید این کار صورت پذیرد و در مواردی که این کار امکان پذیر نیست بر پسران و دختران لازم است که از خودآرایی و تحریک دیگران جدا بپرهیزند.

آیت‌الله نوری همدانی: مسئولان محترم مربوطه در این جهت عنایت و قوت بیشتری داشته باشند.

آیت‌الله سبحانی: در کشورهای اسلامی باید کوشش شود مراکز آموزشی از نظر دختر و پسر جدا باشند. وظیفه این است که از اختلاط در آموزشگاه‌ها جلوگیری شود و دانشگاه دختران غیر از دانشگاه پسران باشد.

آیت‌الله مظاهری: اختلاط جایز نیست و گناه آن خیلی بزرگ است. در فرض مذکور باید اختلاط نباشد و بر مسئولان مربوطه واجب است این‌گونه مفاسد را رفع کنند.

آیت‌الله سیستانی: امر مربوطه به خود فرد است اگر بیم افتادن به گناه نداشته باشد اشکال ندارد.

آیت‌الله علوی گرگانی: لازم است متولیان امر آموزش از اختلاط نامحرمان جلوگیری کنند و حتی‌المقدور از اختلاط فضای دانشگاه‌ها جلوگیری کنند. این‌گونه اختلاط‌ها مناسب شئونات مراکز اسلامی نیست و هیچ‌گونه خدمتی به جامعه علمی نمی‌کند و لازم است مسئولان امر از این‌گونه مسایل جلوگیری کنند.

آیت‌الله مدنی تبریزی: اختلاط دختر و پسر در مراکز آموزشی و غیره که منجر به گناه باشد جایز نیست.

آیت‌الله حکیم: اختلاط بین آنها در مراکز مزبور مکروه است و لکن چون غالباً موجب کثیری از محرمات می‌شود لازم اجتناب از آن است.